Mogadişu’dan Minnesota’ya: 250 milyon dolarlık gıda yardımı dosyasındaki rüşvet ağı iddiası

Dosyanın ayrıntıları

Abdikerm Abdelahi Eidleh’in 25 Haziran 2026’da Mogadişu’da yakalanması, Feeding Our Future dosyasının önemli sanıklarından birini Minnesota’daki yargı sürecine taşıdı. Üç hafta sonra ABD’ye getirilen Eidleh, Amerikan savcılarının 250 milyon dolarlık dolandırıcılık olarak tanımladığı çocuk beslenme programı dosyasında, yardım fonlarına erişim karşılığında rüşvet toplamakla suçlanıyor.

Dosyanın hukuki aşaması açık: Eidleh, 31 Temmuz’da suçlamaları reddetti. Mahkeme tutanağı [3], duruşmaya avukatı Matthew Mankey ile katıldığını kaydediyor. Yakalanması mahkûmiyet anlamına gelmiyor; kendisine yöneltilen iddiaların mahkemede kanıtlanması gerekiyor.

Mogadişu’dan Minnesota’ya

ABD Adalet Bakanlığının açıklamasına [2] göre 42 yaşındaki Eidleh, Somali’deki hukuka uygun teslim sürecinin ardından 16 Temmuz’da Minnesota’ya getirildi. Açıklama FBI, Somali Ulusal İstihbarat ve Güvenlik Teşkilatı ile Somali polisinin işbirliğini kaydediyor. ABD’ye dönüşüne FBI ve IRS mali suç soruşturmacıları eşlik etti. Eidleh, dolandırıcılık, federal programlarda rüşvet ve kara para aklama dahil 31 suçlamayla karşı karşıya.

Dosya Amerikan kamu kaynaklarıyla ilgili. Somali’nin bu açıklamalarla belgelenen rolü, yakalamanın gerçekleştiği ülke ve sanığın dönüşünü sağlayan işbirliği ortağı olması. Açıklamalar Somali hazinesinin 250 milyon dolar kaybettiğini veya bütün paranın Somali’ye gittiğini göstermiyor.

Fona erişimin iddia edilen bedeli

Yolsuzluk iddiasının merkezinde kamu fonlarına erişim bulunuyor. Eidleh, yemek dağıtım noktalarına sponsor olan Feeding Our Future adlı kuruluşta çalışıyordu. Savcılığa göre bazı işletmeciler, sponsorluk karşılığında usulsüz elde ettikleri gelirlerin bir bölümünü kuruluş çalışanlarına geri ödüyor; bazı ödemeler paravan şirketler üzerinden danışmanlık bedeli gibi gösteriliyordu.

Haziran açıklaması [1], Eidleh’in başkalarının adına dağıtım noktaları kurduğunu, sözde yemek tedarikçileri ve sahte faturalar kullandığını ileri sürüyor. Savcılar, şirketleriyle bağlantılı hesaplara 5 milyon dolardan fazla rüşvet, komisyon ve diğer suç geliri yatırıldığını belirtiyor. Bu tutar, hesaplarına ilişkin iddia. Geniş dosyanın 250 milyon dolarlık toplamıyla aynı şey değil.

Diğer sanıkların kabulleri, savcılığın tarif ettiği mekanizmayı ayrıntılandırıyor. Ocak 2025’te açıklanan bir suç kabulünde [5], Chaska’dan Noor adlı katılımcı, kendisi yemek dağıtmadığı ve adına kayıtlı noktaları ziyaret etmediği halde sahte yemek sayıları ile faturaları imzaladığını kabul etti. Bağlantılı noktalar 1,3 milyon dolara kadar fon aldı. Anlaşmada, paranın hemen tamamının Eidleh’e aktarıldığı veya onun tarafından alındığı, Noor’un yaklaşık 52.388 doları tuttuğu anlatılıyor. Noor’un kendi sorumluluğuna ilişkin kabulü, Eidleh hakkında mahkûmiyet kararı yerine geçmiyor.

Şubat 2025’te açıklanan başka bir anlaşmada [6] Mekfira Hussein, sahte geri ödeme taleplerine katıldığını kabul etti. Anlaşmaya göre kendisi ve eşi, Eidleh’e en az 140 bin dolar, kuruluşun kurucusu Aimee Bock’a en az 12 bin dolar komisyon ödedi. Karşılığında hizmet verilmediği halde bazı ödemeler danışmanlık ücreti olarak kaydedildi.

Kamu ödemesinin kapısındaki özel kuruluş

İlk federal dava açıklaması [4], para akışını şöyle tarif ediyor: Federal fonlar Minnesota Eğitim Bakanlığı üzerinden onaylı sponsor kuruluşlara, oradan yemek dağıtım noktalarına gidiyordu. Sponsorlar talepleri hazırlıyor, ödemeleri dağıtıyor ve idari ücret tutuyordu. Dolayısıyla kuruluşun denetlemesi gereken noktalar, aynı zamanda gelirini oluşturan talepleri üretiyordu. Sahte yemek sayıları hem geri ödeme hem sponsor geliri doğurabiliyordu.

Mayıs 2026 tarihli ceza açıklamasına [7] göre Bock 500 ay hapse mahkûm edildi. Feeding Our Future’ın aldığı ve dağıttığı federal para 2019’da yaklaşık 3,4 milyon dolarken 2021’de yaklaşık 200 milyon dolara çıktı. Açıklama, sistem boyunca usulsüz alınan ve dağıtılan parayı 240 milyon doların üzerinde, haksız idari ücretleri ise 18 milyon doların üzerinde gösteriyor. Farklı ölçümleri anlatan bu rakamlar birbirine eklenerek yeni bir zarar toplamı oluşturulamaz.

Bock mahkûmiyetini ve cezasını temyize taşıdı. Temyiz dilekçesi [8], gerçek yemek ve hizmetlerin değeri düşülmeden brüt geri ödemelerin zarar sayılmasına itiraz ediyor. Bu, savunmanın temyiz görüşü; mahkûmiyetin kaldırıldığı anlamına gelmiyor.

Yakalamalardan önce gelen uyarılar

Minnesota’nın bağımsız yasama denetçisinin 2024 incelemesi [9], yetersiz devlet denetiminin dolandırıcılığa alan açtığı sonucuna vardı. Rapor özeti [10], Haziran 2018 ile Aralık 2021 arasında en az 30 şikâyet alındığını ve bazı şikâyetleri araştırma işinin bizzat Feeding Our Future’a bırakıldığını kaydediyor.

Eğitim Bakanlığı bu değerlendirmeye karşı çıktı; denetimin standartları karşıladığını ve kolluğa etkili bildirimler yaptığını savundu. Yanıtında yeni teftiş birimi, eğitim ve diğer kontrolleri sıraladı. Bunlar denetim sorumluluğuna ilişkin bulgu ve yanıtlar; kamu görevlilerinin Eidleh’e isnat edilen rüşvete katıldığının kanıtı değil.

Eidleh’in 20 Ağustos tarihli mahkeme başvurusu [11], savunmanın kendisine sunulan 30 binden fazla belgeyi inceleyebilmesi için ek süre istiyordu. Davanın somut sorusu, savcıların sponsorluk karşılığındaki ödemelerde sanığın kişisel rolünü kanıtlayıp kanıtlayamayacağı. Mogadişu’daki yakalama, yargılamanın önündeki coğrafi engeli aştı; bu soruyu sonuçlandırmadı.

Bu metnin dayandığı yayınlar: DOJ: Eidleh taken into custody in Mogadishu; DOJ: Transfer from Somalia to Minnesota; Eidleh arraignment minutes, Dkt. 964, 31 July 2026 (archived original court record); DOJ: Original $250 million case announcement; DOJ: Chaska man admits child-nutrition fraud; DOJ: Mekfira Hussein guilty plea; DOJ: Bock sentenced to 500 months; Bock appellate brief, Eighth Circuit No. 26-2234; Minnesota Legislative Auditor: Feeding Our Future oversight review; Legislative Auditor summary, including agency response; Eidleh statement supporting continuance, Dkt. 1012, 20 August 2026; FOX 9: Eidleh pleads not guilty.