Bir Ülke, İki Aile

Dosyanın ayrıntıları

Bakü'de bir şirket buharlaştı. Vergi numarası kaldı.

Bir ülkenin cumhurbaşkanının kızlarıyla en güçlü bakanlarından birinin oğulları aynı şirket ağında nasıl buluşur? Bu dosya o sorunun peşinde: Aliyev ve Haydarov ailelerinin ekonomik bağlantılarını Türkiye'den İngiltere'ye uzanan kayıtlarla izliyor.

Hikâye bir sızıntıyla değil, bir denetim raporuyla açılıyor. PASHA Yatırım Bankası'nın 2025 raporunda Leyla ve Arzu Aliyeva, her biri yüzde 36,41 nitelikli payla adlarıyla yazılı. PASHA Holding'in 2023 duyurusu, Mandarin Oriental Bodrum'un yüzde 50 ortaklığını holdingin kendi ağzından doğruluyor. OCCRP'nin 2021 Pandora Papers araştırması ise Aliyev ailesi ve yakın ortaklarının Londra mülklerini 84 offshore şirkete bağlıyor. [1] [3] [5]

Haydarov ailesiyle anılan Gilan'da ise başka bir iz var: değişen şirket adı, 100 manata indirilen kayıtlı sermaye ve 2026'da ilan edilen bir iflas duruşması. The Sentry'nin araştırması, bu holdingin arkasındaki Dubai şirketlerinde iki ailenin çocuklarının adını yan yana koyuyor. [11] [12] [13]

Bu dosya banka bilançolarını toplayıp "aile şu kadar zengin" demiyor. Daha sert bir şey yapıyor: Her iddiayı belgesiyle eşleştiriyor, belgenin bittiği yerde soruyu açıkta bırakıyor. Kamu gücüyle aile yatırımları kesiştiğinde işlemleri kim denetliyor ve paranın kaynağını hangi kayıt açıklıyor?

İlham Aliyev

Azerbaycan Cumhurbaşkanı

Kızları Leyla ve Arzu Aliyeva: İstanbul'daki PASHA Yatırım Bankası'nın nitelikli pay sahipleri; Londra'daki üç şirket kaydında "önemli kontrol sahibi". [1] [7] [8] [9]

Kemalettin Haydarov

Olağanüstü Haller Bakanı

Oğlu Tale Haydarov: Mart 2023 kayıtlarında Gilan'ın Dubai'deki ortaklarından Shams al Sahra'nın sahibi; Göygöl'deki binasına işletmeye hazırlık görüşünü babasının bakanlığı verdi. [11] [14]

İki kardeş, iki yüzde 36,41

Bu hikâyenin Türkiye'ye açılan kapısı bir sızıntı değil. Bankanın kendi, KPMG denetiminden geçmiş raporu.

PASHA Yatırım Bankası A.Ş., 31 Aralık 2025 itibarıyla nitelikli pay sahipleri. Rapor: basılı s. 3 / PDF s. 11. [1]

PASHA Yatırım Bankası'nın 31 Aralık 2025 tarihli finansal tablolarında dört isim var. Leyla Aliyeva yüzde 36,41. Arzu Aliyeva yüzde 36,41. Arif Pashayev yüzde 16,95. Mir Jamal Pashayev yüzde 10,19. Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın iki kızı, İstanbul'da faaliyet gösteren bir bankanın nitelikli pay sahipleri olarak bankanın kendi imzalı raporunda duruyor. [1]

Aynı rapor bankanın doğrudan ortaklarını da ayırıyor: PASHA Holding yüzde 71,75, PASHA Bank OJSC yüzde 28,21. Holdingin ortaklık yapısında ise Bless ve Reveri adlı iki şirket, her biri yüzde 37,50 ile karşımıza çıkıyor. Bu yüzdeler farklı şirket katmanlarına ait; üst üste koyup bir servet hesabı çıkarılamaz. Zincirin tepesinde hangi isimlerin durduğunu ise nitelikli pay tablosu söylüyor. [1]

28 Eylül 2026'da Kamuyu Aydınlatma Platformu'na düşen bildirim, PASHA Holding'in bankadaki 358.748.764 adet payının PASHA Financial Holding'e devredildiğini açıkladı. Bildirime göre yeni doğrudan ortağın tamamı yine PASHA Holding'e ait. Dışarıya satış değil; grup içinde bir kat değişikliği. [2]

Bakü'deki ölçeği RFE/RL'nin Ocak 2024 araştırması veriyor. Aliyev ailesinin tamamen ya da kısmen sahip olduğu PASHA Bank, Kapital Bank, Xalq Bank ve Bank Avrasiya'nın sektör aktiflerindeki toplam payı 2015'te yüzde 16'ydı. 2022 sonunda yüzde 43. Yedi yılda neredeyse üç kat. [4]

Bu oran 2022'ye ait; bugünün pazar payı değil. Banka aktifi de ailenin cebindeki para değil: mevduatla ve borçla finanse edilen bir bilanço büyüklüğü. Ama şunu söylüyor: Bir ülkenin bankacılık aktiflerinin yüzde 43'ü, devletin en tepesindeki aileye bağlı dört bankada toplanmıştı.

Banka aktifleri, ailenin kişisel serveti değildir.

Bodrum'daki lüksün ortağı

Mandarin Oriental Bodrum'un yüzde 50 ortaklığı holdingin kendi açıklamasında kayıtlı. Bedel ise kayıtlı değil.

Türkiye bağlantısı İstanbul'daki bankayla bitmiyor; Ege'ye iniyor. PASHA Holding, 13 Ocak 2023 tarihli kurumsal duyurusunda Mandarin Oriental Bodrum Hotel'in yüzde 50 hissedarı olduğunu açıkladı. Duyurunun yanında iki fotoğraf vardı: koyun üstündeki otel ve ortaklık masasında sıralanmış takım elbiseli adamlar. [3]

Bu açıklama, aileyle bağlantılı holdingin Türkiye'deki turizm yatırımını kendi ağzından doğrulayan belge. Duyuruda olmayan şey ise en çok konuşulan şey: bedel. PASHA Holding ne ödediğini yazmadı. Basında 500 milyon avroya kadar çıkan rakamlar dolaştı; bu dosya onları doğrulanmış sütuna almadı, çünkü onları doğrulayan bir kamu kaydı yok.

Bir uyarı daha: Otel ortaklığıyla aile üyelerinin kişisel mülklerini aynı kefeye koymak mümkün değil. Otelin hissesi, işletme şirketi ve varsa bireysel villa alımları ayrı işlemler; her biri ayrı belge ister.

Bodrum'daki tesisin görüntüsü hikâyenin görünür yüzü. Araştırmanın peşine düşeceği kayıtlar ise üç tane: pay devir sözleşmesi, alımı yapan tüzel kişi ve finansmanın kaynağı. Onlar olmadan, fotoğraftaki lüksün hangi para akışıyla edinildiği söylenemez.

Ortaklık oranı açık: yüzde 50. Satın alma bedeli aynı açıklamada yok.

Mülkler Londra'da, izleri offshore'da

2021'de ortaya çıkarılan şirket ağı, bugün İngiliz sicilinde açıkça yazan isimlerle birlikte okunmalı.

Londra'da hikâye bir binayla başlıyor: Hyde Park'ın köşesi, Speakers' Corner'ın tam karşısı. OCCRP'nin 2021 Pandora Papers araştırması, Aliyev ailesi ve yakın ortaklarıyla bağlantılı 84 Britanya Virjin Adaları şirketini ortaya çıkardı. Bu şirketlerin ilişkilendirildiği Londra ağı, tarihsel tepe noktasında 429 milyon sterlinlik gayrimenkul içeriyordu. [5] Bu rakam ailenin bugünkü net serveti ya da halen elinde tuttuğu mülklerin toplamı değil; o dönemde ulaşılan zirve.

Üç yıl sonra OCCRP ve Transparency International UK aynı listeye geri döndü. Aralık 2024'te 23 mülk yeniden incelendi. Hyde Park karşısındaki altı daireden beşi Leyla Aliyeva'ya, biri Arzu Aliyeva'ya bağlandı. Toplam 160 milyon dolara alınmış on mülkün ekonomik lehtarları ise görünmüyordu: Man Adası merkezli bir trust yapısı, isimleri açık sicilin arkasına çekmişti. [6]

2026'da perde biraz aralandı. Bu dosya için yeniden açılan üç Companies House kaydında isimler açıkça yazıyor: Knightsbridge Consultancy ve Bridgewater International Investments için Leyla Aliyeva, Harrow Ventures için Arzu Aliyeva. Kayıtlar, yüzde 25'in üzerinde hisse ve oy hakkı ile yönetici atama veya görevden alma yetkisini bildiriyor. [7] [8] [9] Bu eşik tam hisse oranını söylemiyor; sicil de beyanın doğruluğunu garanti etmiyor. Ama cumhurbaşkanının kızlarının adı, İngiliz devletinin açık sicilinde "önemli kontrol sahibi" olarak duruyor.

Trust perdesi için tarih önemli. İngiltere'de 31 Ağustos 2025'ten beri belirli şartlarla trust bilgisi istenebiliyor; Temmuz 2026 güncellemesi, başvuruda trust adını bilme zorunluluğunu kaldırdı. "Bu bilgiye erişilemez" cümlesi artık eskisi kadar geçerli değil. Bu dosyada on mülkün bugünkü nihai lehtarları henüz tespit edilmiş değil. Kapı açık; soru bekliyor. [10]

Altı daire, bir trust ve açık sicilde yazan iki isim.

Adı değişti. Sicil izi kaldı.

Gilan'dan Xəzri Solutions'a: aynı vergi numarasıyla izlenebilen bir holdingin dönüşüm günlüğü.

Bakü'de bir holding buharlaştı. Onu izlemeyi sağlayan on haneli numara ise yerinde duruyor: 1400725191.

Gilan Holding, Olağanüstü Haller Bakanı Kemalettin Haydarov'un ailesiyle anılan yapıydı. Yeniavaz'ın Temmuz 2023 tarihli haberine göre şirket adını Xəzri Solutions olarak değiştirdi ve kayıtlı sermayesini 98,5 milyon manattan 100 manata indirdi. [12] Yüz manat. Bir holdingin kâğıt üstündeki sermayesi, Bakü'de bir akşam yemeği hesabına indi.

Hemen ekleyelim: Kayıtlı sermaye, şirket varlıklarının piyasa değeri değildir; 100 manata inmesi milyarların buharlaştığını kanıtlamaz. Asıl soru başka. Ad ve sermaye değişirken işletmeler, alacaklar ve borçlar hangi tüzel kişilere geçti?

İki aileyi buluşturan düğüm tam burada. The Sentry'nin 2024 incelemesine göre Gilan'ın 2013'teki ortaklık yapısı Dubai'deki iki şirkete dayanıyordu: Sahra FZCO yüzde 51, Shams al Sahra FZCO yüzde 49. Aynı araştırmanın dayandığı Mart 2023 kayıtları Sahra'yı Leyla ve Arzu Aliyeva'ya, Shams al Sahra'yı Tale Haydarov'a bağlıyor. [11] Cumhurbaşkanının kızları ve bakanın oğlu, aynı holdingin iki Dubai kapısında.

Farklı tarihlerdeki bu kayıtlar her ara dönemi anlatmıyor. The Sentry, 2023'teki ad değişikliğini ve gönüllü tasfiyeyi de izlemiş; yeni kayıtların Gilan'ın tamamının Aliyeva kardeşlere geçmiş olabileceğini "düşündürdüğünü" yazıyor. Bu bir araştırma çıkarımı. Hangi şirketin hangi tarihte, hangi bedelle el değiştirdiğini gösteren eksiksiz bir işlem zinciri değil. [11]

Son perde 13 Şubat 2026'da açıldı. Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı'nın ilanı, aynı vergi numarasıyla tasfiye halindeki Xəzri Solutions için bir iflas başvurusunu duyurdu: Başvurucu AECOM Exp Russia Limited, dosya numarası e-2-2(113)-10403/2025, duruşma 24 Şubat. İlan bir başvuruyu duyuruyor; kesinleşmiş bir iflas kararı değil. Hükmün ne olduğu bu çalışmada tespit edilemedi. [13]

100 MANAT — Azaltılan kayıtlı sermaye. Şirket varlıklarının piyasa değeri değil.

Oğlun binası, babanın bakanlığı

Bakü'de bir yapı kaydı, Londra'da bir yabancı bankanın iç notu. İki şehir, aynı soru: Kim denetliyor?

Meydan TV'nin 7 Ekim 2026 tarihli araştırması, Devlet Şehircilik ve Mimarlık Komitesi'nin siciline dayanarak Tale Haydarov'un Göygöl'deki üç katlı binasını gündeme getirdi. Habere göre binaya "işletmeye hazırlık görüşü" veren kurum, babası Kemalettin Haydarov'un yönettiği Olağanüstü Haller Bakanlığı: 26 Ağustos 2026, belge numarası 14283. Kayıt 6 Ekim'de sicile işlendi. [14]

Bu aktarım, bakanın belgeyi şahsen imzaladığını veya işlemin usulsüz olduğunu göstermiyor. Görüşün aslı ve imza zinciri bu çalışma için alınmış değil. Ama çıkar çatışması sorusu bütün çıplaklığıyla ortada: Bakanın oğluna ait dosyada değerlendirmeyi kim yaptı? Bakan süreçten çekildi mi? Bağımsız bir kontrol uygulandı mı?

Bankacılık tarafındaki soruyu ICIJ'nin 14 Eylül 2026 tarihli China Capital araştırması açıyor. Araştırmaya göre ICBC London, PASHA Bank'ı 2017'de müşteri olarak kabul etti. Bankanın iç değerlendirmelerinden biri, sahiplerinin soruşturulmasını olası görmüyordu. Gerekçesi çarpıcı: babalarının yönettiği hükümetin yargı üzerindeki kontrolü. [15] Bu bir yargı bulgusu değil, yabancı bir bankanın kendi risk notu. Ama bir bankanın müşterisini "nasılsa soruşturulmaz" diye tartması, başlı başına haber.

ICIJ'nin incelediği 2021 yazışmalarında fon kaynağındaki belirsizlik dile getirildi. Banka ilişkiyi bitirdi; ama önce, o tarihte 24 milyon dolar değerindeki mevduatın vadesinin dolmasını bekledi. ICIJ, PASHA Bank'ın ve ICBC'nin sorularına yanıt vermediğini bildirdi. Bu ifadeler, The Ledgers'a verilmiş ya da verilmemiş yeni bir yanıt olarak sunulmuyor. [15]

The Ledgers değerlendirmesi: Soruşturulma ihtimalinin düşük görülmesi, paranın kaynağını açıklayan bir belge değildir.

Karabağ'da da aynı soru

Yatırımı teşvik eden kamu yetkisiyle aileye bağlı şirketin ticari rolü nerede ayrılıyor?

İlham Aliyev, 20 Nisan 2021'deki televizyon röportajında Agro Dairy ve Azersun yöneticilerine Karabağ'da benzer tarım işletmeleri kurmalarını önerdiğini söyledi; gerekçesi gıda güvenliği ve istihdamdı. PASHA Holding'in kurumsal şeması Agro Dairy'yi grup şirketi olarak gösteriyor. [16] [17] Cumhurbaşkanının televizyonda adını andığı şirketlerden biri, ailesine bağlı holdingin çatısı altında.

Bu iki kayıt, kamu politikasını belirleyen makam ile aileye bağlı grubun ticari faaliyeti arasındaki kesişmeyi görünür kılıyor. Ancak ihale dosyaları, arazi tahsis koşulları ve rakip teklifler olmadan "yeniden inşanın şu kadarı aileye gitti" denemez.

19 Eylül 2024'te Aliyev, 130 odalı Ağdam City Hotel'in açılışına katıldı. Cumhurbaşkanlığının resmî haberi ve fotoğrafları açılışı belgeliyor. Bir açılış fotoğrafı, otelin nihai sahibini ya da yatırımın finansmanını tek başına kanıtlamaz. [18] Bu dosyada kimse "kanıtlıyor" demiyor; soruyor.

Kamuya açık yanıtlar

• İlham Aliyev, Ekim 2021'de La Repubblica'ya verdiği röportajda cumhurbaşkanı olmadan önce iş insanı olduğunu, işlerini çocuklarına devrettiğini ve aile faaliyetlerinin uluslararası denetimden geçtiğini savundu; Pandora Papers haberlerini büyük ölçüde abartılı olarak niteledi. [19]
• Haydarov kardeşlerin avukatları, OCCRP'nin 2018 araştırmasına verdikleri yanıtta Pilatus hesaplarını kullanan şirketlerin yasal ticari faaliyet yürüttüğünü ve yapının Avrupa'daki mülkleri tutmak amacıyla kurulduğunu belirtti. [20]
• Kapital Bank, RFE/RL'nin 2024 sorularına büyümesini dijital bankacılık ve teknoloji yatırımlarıyla ilişkilendiren bir yanıt verdi. [4]

Belgeler sınırları aşıyor; hesap verme yükümlülüğü de aşmalı. Türkiye'de banka payını, Londra'da şirket kontrolünü, Bakü'de şirketin adını görmek mümkün. Eksik halka, bu kayıtları paranın kaynağına ve kamu kararlarının nasıl alındığına bağlayan belgeler.

Ne kanıtlandı, ne iddia, ne yorum

Bu dosyadaki her cümlenin ağırlığı farklı. Üç başlık, üç farklı kanıt düzeyi.

Belgeli

Resmî sicil, denetlenmiş rapor ya da şirketin kendi açıklaması.

• Leyla ve Arzu Aliyeva, PASHA Yatırım Bankası'nda yüzde 36,41'er nitelikli pay sahibi. [1]
• PASHA Holding'in bankadaki payı grup içinde PASHA Financial Holding'e devredildi. [2]
• PASHA Holding, Mandarin Oriental Bodrum'un yüzde 50 hissedarı. [3]
• Üç İngiliz sicil kaydında Leyla ya da Arzu Aliyeva "önemli kontrol sahibi". [7] [8] [9]
• Gilan'ın adı Xəzri Solutions oldu; sermayesi 100 manata indi; iflas başvurusu ilan edildi. [12] [13]
• Olağanüstü Haller Bakanlığı'nın 14283 sayılı görüşü yapı siciline işlendi. [14]

Araştırma bulgusu

Belge temelli gazetecilik araştırması; kaynağına atıfla aktarılıyor.

• 84 Britanya Virjin Adaları şirketi; tarihsel tepe değeri 429 milyon sterlinlik Londra portföyü. [5]
• Hyde Park karşısındaki altı daireden beşi Leyla, biri Arzu Aliyeva'ya bağlı; on mülk Man Adası trust'ının arkasında. [6]
• Dört bankanın sektör aktiflerindeki payı 2015'te yüzde 16'dan 2022 sonunda yüzde 43'e çıktı. [4]
• Sahra FZCO Aliyeva kardeşlere, Shams al Sahra Tale Haydarov'a bağlı (Mart 2023 kayıtları). [11]
• ICBC London'ın iç değerlendirmesi ve 24 milyon dolarlık mevduat. [15]

Doğrulanmadı

Bu dosyada olgu olarak yer almıyor; ya iddia ya çıkarım ya da açık soru.

• Bodrum hissesinin bedeli. Basındaki 500 milyon avro rakamını doğrulayan kayıt yok.
• Gilan'ın tamamının Aliyeva kardeşlere geçtiği: The Sentry'nin çıkarımı, işlem zinciri değil.
• Bakanın 14283 sayılı belgeyi şahsen imzaladığı ya da görüşün usulsüz olduğu: ileri sürülmüyor.
• Kesinleşmiş bir iflas kararı: hüküm tespit edilmedi.
• On Londra mülkünün bugünkü nihai lehtarları: tespit edilmedi.
• Ailenin kişisel net serveti: güvenilir hiçbir rakam yok.

Cevap bekleyen dört soru

• PASHA Grubu: Gilan bağlantılı şirketlerdeki devirler ile Bodrum yatırımının işlem bedelleri ve finansman kaynakları hangi belgelerle açıklanabilir?
• Haydarov ailesi ve Olağanüstü Haller Bakanlığı: 14283 sayılı görüşün imza makamı ve bakanın oğlunun dosyasında uygulanan çıkar çatışması prosedürü nedir?
• Trust yöneticileri: Aliyev ailesiyle geçmişte ilişkilendirilen Londra mülklerinin bugünkü ekonomik lehtarları kimlerdir?
• İlgili kamu kurumları: Karabağ projelerinde arazi tahsisi, finansman ve rekabet ölçütleri hangi kayıtlardan denetlenebilir?

Bu metnin dayandığı yayınlar: PASHA Yatırım Bankası 2025 bağımsız denetim raporu 16.02.2026 · Birincil mali rapor; KAP pay devir bildirimi 1668963 28.09.2026 · Birincil şirket bildirimi; PASHA Holding, Mandarin Oriental Bodrum yüzde 50 ortaklık duyurusu 13.01.2023 · Birincil şirket açıklaması; RFE/RL, Relative Wealth 24.01.2024 · Araştırma haberi; OCCRP, Pandora Papers: Londra mülkleri 03.10.2021 · Araştırma haberi; OCCRP ve Transparency International UK, trust takibi 18.12.2024 · Araştırma haberi; Companies House, Knightsbridge Consultancy OE028180 Erişim 24.10.2026 · Birincil sicil beyanı; Companies House, Bridgewater International Investments OE028172 Erişim 24.10.2026 · Birincil sicil beyanı; Companies House, Harrow Ventures OE028174 Erişim 24.10.2026 · Birincil sicil beyanı; Companies House, trust bilgisi başvuru rehberi Güncelleme 09.07.2026 · Birincil resmî rehber; The Sentry, Network Insight: Gilan Holding 2024 · Belge temelli araştırma; Yeniavaz, Changed the name of Gilan Holding 11.07.2023 · Haber ve resmî kayıt aktarımı; Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı, Xəzri Solutions ilanı 13.02.2026 · Birincil resmî ilan; Meydan TV, Haydarov'un oğlunun yapı kaydı 07.10.2026 · Sicile dayalı araştırma haberi; ICIJ, China Capital: ICBC ve siyasi bağlantılı müşteriler 14.09.2026 · Sızıntıya dayalı araştırma haberi; President.az, Azerbaycan Televizyonu röportajı 20.04.2021 · Birincil resmî açıklama; PASHA Holding, grup yapısı Erişim 24.10.2026 · Birincil şirket açıklaması; President.az, Ağdam City Hotel açılışı 19.09.2024 · Birincil resmî haber ve fotoğraf; President.az, La Repubblica röportajı 13.10.2021 · Birincil taraf açıklaması; OCCRP, Pilatus: A Private Bank for Azerbaijan's Ruling Elite 23.04.2018 · Araştırma ve taraf yanıtı.