
Araştırma tanıtımı
Videoyu açThe Ledgers özel araştırma tanıtımı. Video Türkçedir.
Dosyanın ayrıntıları
“Teklif verebilmemiz için ihale iptal edildi”
25 Aralık 2020. Lozan'da Noel tatili, İstanbul Tuzla'da mesai var. SICPA Turkey'nin genel müdürünün masasında bir sayfalık bir not duruyor. Başlığı sıradan: “Kyrgyzstan Banderol Project, Latest Update and Executive Note.” İlk cümlesi sıradan değil:
“In order for us to bid, the tender that dated 12 November 2020 was canceled. Kyrgyz officials came to Istanbul and we completed the necessary changes in the specifications together.”
Türkçesi: Teklif verebilmemiz için 12 Kasım 2020 tarihli ihale iptal edildi. Kırgız yetkililer İstanbul'a geldi ve şartnamedeki gerekli değişiklikleri birlikte tamamladık.
Belgeyi tam boy açNotun anlatımı açık: Bir devletin ihalesi, şirketin teklif verebilmesi için iptal ediliyor; şartname değişiklikleri Kırgız yetkililerle birlikte yapılıyor. İptal ve değişikliklerin gerekçesini burada şirketin kendi anlatımından okuyoruz. Bunu bir rakip, bir muhbir, bir savcı söylemiyor. SICPA Turkey kendi patronlarına yazıyor.
Not ayrıntıdan da kaçınmıyor. Sipariş hacmi 750 milyon puldan 1 milyar 670 milyona çıkarılmış. Bedel 5,39 milyon dolardan 12 milyon dolara. Hologram şartı şartnameden silinmiş. Gerekçe tek cümle: “It has been revised in a way that we can bid on the tender.” Teklif verebileceğimiz biçimde revize edildi.
Genel müdür notu dört gün sonra SICPA'nın İsviçre'deki yöneticisi Eric Corbier'ye gönderdi. Hitabı “Dear Brother”dı. Corbier'nin cevabı da aynı sıcaklıkta: “Good morning my brother. This will be done for sure.”
Belgeyi tam boy aç
Belgeyi tam boy açNotun son maddesi, bu hikâyenin en çok konuşan adamını tanıtıyor: “Bişkek'te yaşayan bir Türk danışmanımız var, Özer Lel. Tüm gelişmeleri her gün ondan öğreniyoruz.”
İhaleyi kazanmak yetmez, ihaleyi kaldır
Üç ay sonra plan büyüdü. Artık mesele ihaleyi kazanmak değildi. Mesele, ihale diye bir şeyin kalmamasıydı.
6 Nisan 2021'de SICPA'nın Lozan'daki iş geliştirme direktörü Batbileg Erdenee, şirketin Rusya ekibinden Evgeny Matveev'e bir e-posta yazdı. Bilgi satırında SICPA'nın sahibi ve patronu Philippe Amon vardı. E-posta şöyle başlıyordu: “upon instruction from Mr. Amon.” Bay Amon'un talimatıyla.
Sonra formül geliyordu:
“Proposal is that excise stamps will be part of Government secure documents list and directly sourced from State Enterprise ‘Tipographia’ [...] State Enterprise ‘Tipographia’ will subcontract SICPA to supply excise stamps for 5 year duration. Since, excise stamps will be under Government secure documents list, the current tender will be cancelled.”
Sadeleştirelim. Bandrol, “devletin güvenlikli belgesi” sayılacak. Öneriye göre böylece ihaleye çıkmak gerekmeyecek. İşi Cumhurbaşkanlığı'na bağlı devlet matbaası Tipografya alacak. Tipografya da beş yıllığına SICPA'ya verecek. Mevcut ihale iptal.
Belgeyi tam boy açOn gün sonra Erdenee yol haritasını madde madde yazdı. Üçüncü madde: “Cancel tender and make changes into the regulation where Tipographia will be sole supplier.” İhaleyi iptal et, mevzuatı değiştir, Tipografya tek tedarikçi olsun.
Belgeyi tam boy açBir İsviçre şirketinin iç yazışmasında, başka bir ülkenin mevzuatının nasıl değiştirileceği iş planı maddesi olarak duruyor.
Masadaki taslaklar da dosyada. 7 Nisan 2021 tarihli mutabakat zaptına göre devlet matbaası, beş yıl boyunca başka hiçbir özel şirketle anlaşma yapmayacaktı. SICPA Turkey en az 10 milyon dolar yatıracak, kârın ilk dört yıl yüzde 80'ini alacaktı. SICPA Turkey'nin genel müdürüne göre bu taslağı hazırlayan kişi, Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı İşler İdaresi Başkanı Almaz Mambetov'du. Yani bandrolü “devlet belgesi” yapacak kurumun başındaki isim.
Belgeyi tam boy açHedef yalnız bandrol de değildi. Erdenee aynı gün “gelecekteki fırsatları” sıraladı: pasaportlar, kimlik kartları, diplomalar. Tipografya, SICPA Turkey'ye bir ülkenin bütün resmî evrakının adet ve fiyat listesini göndermişti bile: 600 bin pasaport, 500 bin kimlik kartı, 320 bin doğum belgesi.
Belgeyi tam boy aç
Belgeyi tam boy açCumhurbaşkanı'ndan davet, Lozan'dan fren
12 Nisan 2021'de Bişkek'ten resmî bir mektup çıktı. Sayı: 01/121. İmza: Mambetov. Muhatap: Philippe Amon ve SICPA Turkey'nin genel müdürü.
Mektup, SICPA ile Kırgız Cumhuriyeti arasında “anlaşma aşamasına gelindiğini” memnuniyetle kaydediyor, şirketin “sahiplerini ve üst yönetimini” 14 ya da 15 Nisan'da Cumhurbaşkanı'yla şahsen görüşmeye çağırıyordu.
Belgeyi tam boy açİhale hâlâ açıktı. Genel müdürün kendi ifadesiyle SICPA'nın karşısında tek bir rakip vardı: Litvanyalı Garsų Pasaulis. Yarış sürerken yarışçılardan biri Cumhurbaşkanı'nın makamına davet ediliyordu.
Amon gitmedi. Genel müdür ertesi gün ekibine yazdı: Amon'la görüşmüş, Türkiye kolu devlet kurumlarıyla bütün teması kesecek, “Russia will continue all discussions from now on.” Bundan sonra Rusya yürütecek. Cumhurbaşkanı'na ne denecekti? Genel müdürün önerisi parantez içindeydi: “(maybe due to pandemic).” Belki pandemi yüzünden deriz.
Belgeyi tam boy aç“Uygunsuz teklifler”
Bişkek'teki adam öfkelendi. Özer Lel, 15 Nisan 2021'de Lozan'a ve İstanbul'a bir e-posta attı. İmzasında “ENES Consulting Genel Müdürü” yazıyordu. Gönderen hesabın adı ise “Sicpa Kyrgyzstan”dı. Bir Gmail hesabı.
Bir dünya devinin adı, bir devletin en tepesiyle yürütülen pazarlıkta, kurumsal olmayan bir Gmail kutusunun üzerinde dolaşıyordu. Erdenee'nin tepkisi dosyada: “It is very inappropriate.” Bu tepki, yazışmada SICPA adının e-posta hesabında kullanılmasına yöneltiliyordu; diğer iddialara verilmiş bir yanıt değildi.
Lel'in asıl cümlesi şuydu:
“SICPA's Russian team stepped in and made face-to-face and by phone talks and proposed inappropriate offers to the people.”
SICPA'nın Rus ekibi devreye girdi, yüz yüze ve telefonla görüştü ve insanlara uygunsuz teklifler yaptı. Lel bunu Kırgız muhataplarının ağzından aktarıyor. Teklifin içeriği belirtilmiyor. Bu ikinci elden aktarım, tek başına rüşvet teklif edildiğini veya ödeme yapıldığını kanıtlamıyor.
Belgeyi tam boy açAynı e-postada Kırgızların İsviçrelilere mesajı da var: “Bizi Rusların elinde oyuncak mı yapmak istiyorsunuz? Ruslarla çalışmak isteseydik beş ay kaprislerinize katlanmazdık.”
Belgeyi tam boy açRus ekip geri adım atmadı. Matveev 20 Nisan'da Bişkek'ten doğrudan Amon'a yazdı. Rakip gördüğü Lel'in sözlerini kanıtlamak için bir fikri vardı: “Yerel ‘meslektaşlarımızdan’ bununla ilgili bir video göndermelerini bile isteyebiliriz :)” Tırnak işareti de gülen yüz de ona ait.
Sonra şu cümle:
“Our offer [...] is on the table of president of Kirghizia, it was delivered privately to him.”
Teklifimiz Kırgızistan Cumhurbaşkanı'nın masasında, kendisine özel olarak teslim edildi. Matveev'in anlatımına göre, açık ihale sürecindeki şirketin teklifi devlet başkanına “özel olarak” ulaştırılmıştı. Dosyada bu teslimi bağımsız olarak doğrulayan bir kayıt bulunmuyor.
Belgeyi tam boy aç30 Nisan'da Erdenee bir cümle daha bıraktı: SICPA Turkey'nin genel müdürü ve “bir ekip”, Kırgızistan'daki ihaleyi 20 Mayıs'a erteletmeyi başarmıştı: “managed to postpone tax stamp tender in KG until 20th of May.” Bu, ertelemedeki rolünü şirketin kendi iç yazışmasında üstlendiği bir ifadeydi. Aynı genel müdür dokuz gün önce Amon'a “Kırgızlarla tüm iletişimi kestik” diye yazmıştı.
Matveev'in o günkü cevabında da bir borç kaydı var: “work done by Turkish colleagues & their partners will be remunerated as it was agreed preliminary.” Türk meslektaşların ve ortaklarının emeği, önceden anlaşıldığı gibi ödüllendirilecek. Hangi ortaklar? Hangi anlaşma? Ne kadar?
Belgeyi tam boy açKendi önerdiği şirkete kaybetti
Kavga sürerken Kırgızlar başka kapı aradı. Kapıyı gösteren yine SICPA Turkey oldu. SICPA Turkey'nin genel müdürü 21 Nisan 2021'de Amon'a yazdı: Kırgızlar davet usulü ihale istiyordu, o da “alternatif Türk şirketleri” olarak iki isim vermişti. MTM ve Kultura.
Belgeyi tam boy açİkisi de yabancı değildi. Erdenee'nin notuna göre MTM, SICPA Turkey'nin yüzde 17 payı bulunduğu bir hologram şirketiydi. Kultura ise genel müdürün deyişiyle “our business partner”, yani iş ortağımız. Yazışmalara göre SICPA Turkey, alternatif katılımcı olarak iş ortağını ve pay sahibi olduğu şirketi önermişti.
Nisan'ın üçüncü haftasında bir Kırgız heyeti İstanbul'a indi. Başında Cumhurbaşkanı danışmanı Marat Tursunbekov vardı, yanında Özer Lel. SICPA Turkey'den Göktürk Başlı heyeti iftarda ağırladı. Heyet Kultura'yı ve Darphane'yi gezdi.
28 Nisan 2021'de Bişkek'te imzalar atıldı. Devlet matbaası Tipografya ile Kultura Teknoloji Sanayi ve Bilişim Sistemleri A.Ş. arasında ortak girişim anlaşması. Kultura adına masada iki ortak vardı: Ferik Faruk Boyacıoğlu ve Mükremin. SICPA Turkey'nin Lozan'a raporuna göre kapsam pasaport, kimlik kartı ve bandroldü; süre yirmi yıl. Cumhurbaşkanı şirket sahiplerine “çok samimi” davranmıştı. Hatıra fotoğrafı dosyada.
Belgeyi tam boy aç
Belgeyi tam boy açDosyadaki kronolojiye göre, SICPA'nın aylardır görüşme yürüttüğü proje için Kultura ile anlaşma imzalandı. Anlaşmanın sonraki uygulama durumu bu dosyada doğrulanmıyor.
Lozan yas tutmadı. Erdenee 11 Mayıs'ta imzalı anlaşmanın kopyasının eline geçtiğini yazdı ve ekledi: “if we are to engage with KG authority via Kultura, we should have this in mind.” Kırgız makamlarıyla Kultura üzerinden çalışacaksak bunu aklımızda tutmalıyız.
Belgeyi tam boy açYazışma, Kultura üzerinden iş birliği seçeneğinin hâlâ değerlendirildiğini gösteriyor. Erdenee aynı mesajda bandrol fiyatlarının vergi idaresiyle yapılmış son sözleşmedeki fiyatları aşamayacağını, bunun önceki görüşmelerde bir anlaşmazlık noktası olduğunu da belirtiyor.
Bir yıl sonra gelen fatura
The Ledgers'ın elindeki ikinci belge seti hikâyeyi bir yıl ileri sarıyor. Tarih 5 Nisan 2022. Kultura'nın muhasebesinden SICPA Turkey'ye bir e-posta geliyor. Konu satırı: “KIRGIZİSTAN PROJESİ MALİYET HK.” Ekinde bir maliyet tablosu ve bir fatura.
SICPA Turkey'nin muhasebesi bir iç mesajda soruyor: “Kultura Kırgızistan projesi hizmet bedeli olarak fatura düzenlemiş. Bilginiz dahilinde mi kayıtlara alalım mı?”
Belgeyi tam boy açDurun. Kırgızistan işini SICPA kaybetmişti. Kazanan Kultura'ydı. Kazanan şirket, kaybeden şirkete neyin hizmet bedelini kesiyor?
Cevabı SICPA Turkey'nin eski genel müdürü veriyor. O tarihte artık görevde değil; kendi ifadesiyle şirketi altı yıl yönetmiş ve SICPA ile yeni bir sözleşme imzalamış bir isim. 11 Nisan 2022'de SICPA'nın Lozan'daki yöneticisi Gianni Nigro'ya yazıyor:
“First and foremost, whether written or not, the spendings on the invoice were made as per Sicpa TR's request (that includes our Exco members) and they assisted us as a good partner of ours.”
Yazılı olsun olmasın, faturadaki harcamalar Sicpa TR'nin talebiyle yapıldı, buna icra kurulu üyelerimiz de dahil, ve onlar bize iyi bir ortak olarak yardım etti.
Eski genel müdürün bu anlatımı üç iddia içeriyor. Kultura Kırgızistan'da SICPA'nın isteğiyle para harcadı. Onun ifadesine göre talebe icra kurulu üyeleri de dahildi. Ve ortada yazılı bir şey olmayabilir: “whether written or not.”
SICPA Turkey'den bir yönetici de aynı hafta kayıt düşüyor. Masraflar “Track and Trace”, yani bandrol tarafıyla ilgili. Eski genel müdüre sormuş; o da “Sicpa SA üst yönetiminin konu ile ilgili bilgisi olduğunu” ve faturanın kesilebileceğini söylemiş. Aynı yöneticiye göre Kultura bu parayı Aralık 2021'den beri istiyor.
SICPA'nın cevabı ret. Nigro yazıyor: “SICPA rejected the Kyrgyzstan invoice. I did not hide it.” Gizlemedim, diyor; yönlendirme kurulunda da söyledim.
Belgeyi tam boy aç
Belgeyi tam boy açFatura reddedildi. Ama mesele kapanmadı, çünkü aynı yazışmada bir pazarlık var.
“4 milyonu ödersek o faturayı siler mi?”
Eski genel müdür, Nigro'ya telefon görüşmelerini hatırlatıyor:
“My understanding of our call was you asked me if Kultura would delete Kyrgzistan invoice if we paid 4 mio TL and I agreed to negotiate.”
Görüşmemizden anladığım şuydu: 4 milyon lirayı ödersek Kultura Kırgızistan faturasını siler mi diye sordunuz, ben de pazarlık etmeyi kabul ettim.
Belgeyi tam boy açSICPA Turkey'deki yönetici de aynı öneriyi kendi anlatımında aktarıyor: Gianni, 4 milyonluk fatura ödenirse Kırgızistan faturasının reddi için pazarlık edilip edilemeyeceğini eski genel müdüre sormuş.
4 milyon lira başka bir kalemdi. Yazışmaya göre Kultura'nın SICPA Turkey'yle 2018'de başlayan bir sözleşmesi vardı: net kârın yüzde 17,5'i, yıllara bölünmüş 40 milyon liralık garanti. 4 milyon bunun 2022 avansıydı.
Eski genel müdürün aktardığı öneri, ayrı bir 4 milyon liralık ödemenin Kırgızistan faturasından vazgeçilmesiyle ilişkilendirilmesiydi. Ancak Nigro aynı yazışmada 4 milyon liranın usulüne uygun imzalanmış bir sözleşmeye dayandığını varsaydığını, bu doğru değilse yanıltılmış olduğunu ve ödemenin gerçekten borç olup olmadığının kontrol edilmesini istediğini yazıyor. Dolayısıyla bu tutarı tartışmasız bir borç gibi sunmak mümkün değil. Yazışma bir pazarlığı belgeliyor; faturanın gerçekten silindiğini, ödendiğini veya muhasebe kayıtlarından çıkarıldığını göstermiyor.
Pazarlık için yine bir iftar sofrası kuruldu. Eski genel müdür gerekçesini yazmış: “daha samimi bir ortamda konuşabilelim diye.”
Sofra işe yaramadı. Eski genel müdür 13 Nisan 2022'de sonucu bildirdi: Faruk ve Mükremin, Sicpa'nın yaklaşımını kabul etmemiş, bütün ödemeleri derhal istemişti. Mükremin'in tavrı netti: Bu fatura “prensip olarak” Sicpa tarafından ödenmeli.
Belgeyi tam boy açBu yazışmanın bilgi satırı da başlı başına bir belge. SICPA'nın baş hukuk müşaviri Nicolas Narbel orada. Grup finans yöneticilerinden Jean-Marc Vanescote orada. Bu isimler bilgi satırında yer alıyor. Bir e-postada alıcı olarak bulunmak, mesajın okunduğunu veya önerinin onaylandığını tek başına kanıtlamaz.
Eski genel müdürün e-postalarında bir tehdit tonu da var. Eski yönetimin “yalnızca iddialara dayanarak” 50 milyon liraya varan faturaları kabul ettiğini yazıyor, konuyu denetçi E&Y'ye taşıyacağını söylüyor ve Nigro'ya şu cümleyi bırakıyor: “I leave it up to you on who is misleading who.” Kimin kimi yanılttığına siz karar verin.
Bir hatırlatma daha yapıyor: Bu sözleşmeler ve bu ödeme alışkanlıkları Sicpa SA yöneticilerinin kararı ve katılımıyla kuruldu. “Sicpa TR yönetimi değişti, ama Sicpa SA yönetimi aynı.”
Bu dosya neyi gösteriyor
İsviçre Federal Savcılığı, 27 Nisan 2023'te SICPA SA hakkında 1 milyon frank para cezası ve 80 milyon frank telafi alacağı açıkladı. Karar, Brezilya, Kolombiya ve Venezuela'daki işlemlerde rüşvetin önlenmesine yönelik örgütsel eksikliklerle ilgiliydi; CEO ve ana hissedar hakkındaki süreç kapatıldı. Bu karar Kırgızistan dosyası hakkında verilmiş bir hüküm değildir. İsviçre Federal Savcılığı, 27 Nisan 2023
Şirket, 2023 kararının gerekçesine katılmadığını ve uyum sistemini güçlendirdiğini açıklamıştı. Savcılığın aynı tarihli ek yazısı da örgütsel eksikliklerin giderildiğini kaydediyor. Bunlar bu haberdeki Kırgızistan sorularına verilmiş yanıtlar değildir. SICPA'nın yayımladığı savcılık ek yazısı
Kırgızistan yazışmaları 2020–2022 dönemine ait; 2015'te başlayan İsviçre soruşturması o tarihlerde sürüyordu. Bu zaman çakışması, Kırgızistan'da bir suç işlendiğine ilişkin bağımsız kanıt oluşturmaz.
Bu dosyadaki belgeler herhangi bir kamu görevlisine para verildiğini göstermiyor. Gösterdikleri; şirket içinde tartışılan ihale ve şartname değişiklikleri, devlet matbaası üzerinden doğrudan tedarik planı, aracılar ve iş ortaklarıyla yürütülen temaslar ve sonradan ortaya çıkan fatura uyuşmazlığı. Taslaklar, önerilen mevzuat değişikliklerinin gerçekten yapıldığını; iç yazışmalar da anlatılan her olayın gerçekleştiğini tek başına kanıtlamıyor.
The Ledgers, bu yazışmaların kamu alımlarındaki rekabet, karar alma süreçleri ve danışmanlık harcamalarının denetimi açısından açıklanması gereken sorular doğurduğu görüşünde. Afrika ve Türkiye bandrol dosyalarıyla bağlantı kurulması editoryal bir değerlendirmedir; ayrı ülkelerde aynı fiillerin işlendiğine ilişkin yargı kararı değildir.
The Ledgers soruyor
Philippe Amon'a ve SICPA SA'ya
1. 12 Kasım 2020 tarihli Kırgız ihalesi sizin teklif verebilmeniz için mi iptal edildi? Şartnameyi Kırgız yetkililerle İstanbul'da kim, kimin hesabına yeniden yazdı?
2. Bandrolü “devlet belgesi” saydırıp ihaleyi iptal ettirme planı 6 Nisan 2021'de sizin talimatınızla mı Rus ekibe aktarıldı?
3. Rus ekibinizin Kırgız muhataplara yaptığı söylenen “uygunsuz teklifler” neydi? Bu iddiayı soruşturdunuz mu?
4. Matveev’in anlatımına göre teklifiniz Cumhurbaşkanı’na “özel olarak” ulaştırıldı; kim ulaştırdı ve bunun resmî ihale süreciyle ilişkisi neydi?
5. Özer Lel'e ve ENES Consulting'e ne ödediniz? “Önceden anlaşıldığı gibi ödüllendirilecek” ortaklar kimdi?
6. Kultura, Kırgızistan'da sizin adınıza hangi harcamaları yaptı? Bu harcamaları hangi icra kurulu üyeleriniz istedi?
7. “4 milyon lirayı ödersek Kırgızistan faturasını siler mi” teklifini kim onayladı? Baş hukuk müşaviriniz bu yazışmayı inceledi mi; incelediyse hangi adımları attı?
8. Kırgızistan faturası sonunda ödendi mi, başka bir ad altında kapatıldı mı?
Kultura'ya
1. SICPA Turkey'ye kestiğiniz “Kırgızistan projesi hizmet bedeli” faturasının tutarı nedir, maliyet tablosunda hangi kalemler var?
2. Bişkek'te imzaladığınız yirmi yıllık ortak girişim ne oldu?
3. Kırgızistan'a kendi adınıza mı gittiniz, SICPA adına mı?
SICPA Turkey'nin eski genel müdürüne
1. “Yazılı olsun olmasın” dediğiniz harcamalar neydi, kime yapıldı?
2. İhaleyi 20 Mayıs'a erteleten “ekip” kimlerden oluşuyordu, erteleme için kiminle görüşüldü?
Bişkek'e
1. Kırgızistan Cumhurbaşkanlığı İşler İdaresi, açık bir ihale sürerken ihalenin tarafı olan şirketi 01/121 sayılı yazıyla neden Cumhurbaşkanı'na davet etti?
Editörün notu
Bu haber, The Ledgers'a sunulan dosyadaki şirket içi yazışma görsellerine, sözleşme taslaklarına ve resmî yazı suretlerine dayanıyor. Haberde, kaynak PDF'deki 23 görsel mevcut karartmaları korunarak yayımlanıyor. Bunlar belge ve e-posta kesitleridir; eksiksiz e-posta arşivi, tam sözleşmeler veya bağımsız bir adli doğrulama sunulduğu anlamına gelmez.
Belgeler herhangi bir kamu görevlisine ödeme yapıldığını göstermiyor. “Uygunsuz teklifler” ifadesi bir danışmanın ikinci elden aktarımıdır; içeriği bilinmiyor. Adı geçen herkes için masumiyet karinesi geçerlidir. Yukarıdaki sorular, yanıt bekleyen kamuya açık sorulardır. Sunulan dosyada bu soruların gönderildiğini doğrulayan tarih ve muhatap yanıtları bulunmuyor; bu nedenle gönderildiği ya da tarafların yanıt vermeyi reddettiği ileri sürülmüyor.
Manşet görseli yapay zekâ ile üretilmiş temsili bir editoryal illüstrasyondur; olay yerinden çekilmiş fotoğraf veya belge değildir.
Kaynak belgeler
02Dosya güncellemeleri
Dosya yayımlandı
Editör notu
Bu dosyada kullanılan yayınlar yukarıda listelenmiştir.
Yanıt veya düzeltme iletinOkur yorumları
Doğrulanmış üyeler yorum yapabilir. Yorumlar editör onayından sonra yayımlanır. Belgeler üzerinden tartışın; kişisel bilgi paylaşmayın.
Henüz yayımlanmış yorum yok.
Giriş yap / Üye ol →Dosyanın devamını kaçırmayın.
Yeni araştırmalar, dosya güncellemeleri ve videolar için The Ledgers’ı takip edin.
Google’ın kaynak tercihlerinden The Ledgers’ı seçin. Kaynağın listelenmesi Google’a bağlıdır.
