ARAŞTIRILAN FİRMALARHaberlerde ve araştırma listelerinde
FON SORUŞTURMASINDA ÇOK ÖNEMLİ İLERLEMEREPORT

Vurgunun parası geri dönüyor: İki ayda 40 milyar lira

Adalet Bakanı Akın Gürlek salı akşamı açıkladı: 75 kişiden 40,4 milyar lira tahsil edildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan çarşamba günü Meclis kürsüsünden devamını getirdi: para bankalara aktarıldı, yatırımcıya 161 milyar lira ödendi, tutuklu sayısı 136'ya çıktı. Aynı salı günü 14 kişi tutuklandı, Altınbaş Holding ile Adil Katılım Bankası'na kayyım atandı. Çarşamba günü savcılığın, eski BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu için soruşturma izni istediği açıklandı.

Bu araştırmayı paylaş
WhatsAppXLinkedIn
Erdoğan’ın kürsü üzerindeki sıkılı eli, önünde mikrofonlar ve arka planda Türk bayrağı.
Erdoğan’ın kürsüdeki elinden bir ayrıntı. Fahrettin Altun’un 21 Ağustos 2020’de paylaştığı arşiv fotoğrafı, yatay kadraj. · Fahrettin Altun / X — The Ledgers

Salı akşamı Adalet Bakanı Akın Gürlek'in X hesabına uzun bir paylaşım düştü. Şüpheliler, tutuklular, el konulan malvarlıkları alt alta sıralanıyordu. Asıl haber listenin sonundaydı: 75 kişi, 40,4 milyar lira.

Vurgun dosyalarında en geç gelen, çoğu zaman da hiç gelmeyen haber budur. Şüpheli bulunur, dava açılır, para ise çoktan el değiştirmiştir. Fon dosyasında sıra tersine döndü: soruşturma sürerken para geri geliyor.

Gürlek'in verdiği rakam, gönüllü iade ve geri kazanım yoluyla tahsil edilen tutar. Kaba hesapla kişi başına 540 milyon lira ediyor. 17 Eylül'deki tasfiye kararından bugüne bölündüğünde günde ortalama 660 milyon lira.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan çarşamba öğlen AK Parti grup toplantısında bu paranın nereye gittiğini de söyledi. Yaklaşık 41 milyar liralık haksız kazancın iade edildiğini, tutarın ara ödemelerde kullanılmak üzere bankalara aktarıldığını açıkladı.

Geri alınan para bir emanet hesabında beklemiyor; yatırımcıya ödenmek üzere bankalara geçti.

İki haftada değişen tablo

Gürlek'in 3 Kasım'daki açıklamasıyla salı akşamki paylaşımı yan yana konduğunda soruşturmanın hızı görülüyor.

Gösterge3 Kasım17 Kasım
Şüpheli433498
Tutuklu112129
Adli kontrol186289
Yakalama kararı bulunan3854
Malvarlığına tedbir, gerçek kişi359417
Malvarlığına tedbir, tüzel kişi111149
Geri alınan tutaryaklaşık 30 milyar TLyaklaşık 40,4 milyar TL
Fon Koordinasyon Kurulu toplantısı810

Kaynak: Adalet Bakanı Gürlek'in 3 Kasım ve 17 Kasım açıklamaları.

Tutuklu sayısı paylaşımın yapıldığı saatte 129'du. Aynı gece yedi kişi daha tutuklandı; Erdoğan'ın çarşamba günü verdiği rakam 136.

İki haftada 10 milyar liradan fazla para daha geri alındı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz 14 Kasım'da gönüllü iadelerin 33,4 milyar liraya ulaştığını söylemişti; Gürlek'in üç gün sonra geri kazanımla birlikte açıkladığı tutar 40,4 milyar.

Ölçek için bir kıyas: Gürlek 9 Ekim'de, üç fon grubundan 100 milyon liranın üzerinde kazanç sağlayan 141 kişi ile 73 şirketin toplam kazancını 187,65 milyar lira olarak açıklamış, listenin iade için TMSF'ye gönderildiğini söylemişti. Geri gelen para o tutarın beşte birini geçti.

Salı günü rakamdan ibaret değildi. Sabah yedi, gece yedi kişi tutuklandı. Altınbaş Holding ve ona bağlı dört şirketin, ayrıca Adil Katılım Bankası'nın da aralarında bulunduğu dört şirketin yönetimi TMSF'ye geçti. Savcılık, banka sermayesinin fon manipülasyonuna konu edildiğini açıkladı.

Erdoğan: Kasadan tek kuruş çıkmadı

Erdoğan konuşmasının son bölümünü fona ayırdı ve rakamla konuştu.

Tasfiye edilen fonlardaki 455 bin 758 yatırımcının 444 bin 987'sine en az bir ödeme ulaştı. Her yüz yatırımcıdan 97'si demek bu. 371 bin 21 kişi net yatırım tutarının tamamını aldı; 110 fonda 1 milyon liraya kadar olan ara ödemeler bitti.

Bugüne kadar ödenen tutar yaklaşık 161 milyar lira. Cumhurbaşkanı paranın kaynağını ayrıca vurguladı: ödemeler devletin kasasından "tek bir kuruş dahi harcamadan" yapıldı.

Krizin ilk gününden beri sorulan soru buydu: faturayı kim ödeyecek? Erdoğan'ın cevabı net: vergi mükellefi ödemedi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın daha önce anlattığına göre para, tasfiye edilen fonlardaki varlıklardan ve TMSF'nin geri aldıklarından geliyor.

Erdoğan sürecin, benzer sorunlar yaşamış ülkelerle "kıyas dahi edilemeyecek hızda ve etkinlikte, son derece şeffaf bir şekilde" yönetildiğini söyledi.

Kürsüden üç haber daha çıktı. Devlet Denetleme Kurulu ilk incelemesini hafta başında tamamladı. Sermaye piyasalarında denetimi sıkılaştıracak, cezaları ağırlaştıracak yasa teklifi yakında Meclis'e geliyor; Erdoğan teklif için muhalefetin katkısını da almak istediklerini belirtti. Firarilerin takibi sürüyor.

Gürlek: Parayı getiren dosyadan çıkmıyor

Gürlek'in paylaşımında 40,4 milyarın hemen ardından gelen cümle, rakam kadar önemli: "Gönüllü iade yapılması, tek başına hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmaz."

İade, dosyadan çıkış bileti sayılmıyor. Parayı yatıran şüpheli olmayı sürdürüyor; değişen tek şey, mağdurun zararının mahkeme kararını beklemeden kapanmaya başlaması.

Bakan çarşamba günü grup toplantısına girerken gazetecilere yeni bir ayrıntı verdi. İade için başvuranların sayısı artıyor: "Cezaevinden de başvuru var."

Tutuklu şüphelilerin de iade için sıraya girmesi, 40 milyarın son rakam olmayacağına işaret ediyor.

İsme de partiye de bakılmıyor

Gürlek salı akşamki paylaşımında ölçüyü de yazdı. Belirleyici olan "kişilerin makamı, unvanı veya bağlantıları değil, somut deliller ve hukuki sorumluluktur."

Dosyadaki isimler bu cümlenin kâğıt üzerinde kalmadığını gösteriyor. Tutuklananlar arasında AK Parti'nin eski genel başkan yardımcısı, eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya var. SPK'nın eski başkanvekili, BDDK'nın bir başkan yardımcısı, Borsa İstanbul'un eski genel müdürü de tutuklandı.

Çarşamba günü dosyanın bir basamak daha yukarı çıktığı öğrenildi. Savcılık, eski BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu hakkında soruşturma izni için Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurdu; Bakan Mehmet Şimşek ön inceleme için Teftiş Başkanlığını görevlendirdi. Kavcıoğlu eski bir AK Parti milletvekili; Merkez Bankası'nın da BDDK'nın da başına Erdoğan'ın kararıyla geçmişti.

İkinci örnek salı günkü kayyım kararında. TMSF'ye geçen şirketler arasında, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı'nın oğlu Mustafa Yazıcı'ya ait olduğu belirtilen Adil Katılım Bankası ile Adil Varlık Yönetim de var. Mustafa Yazıcı'nın malvarlığına 30 Eylül'de konan tedbir saatler içinde kaldırılmış, geriye yurt dışına çıkış yasağı kalmıştı. Bankanın genel müdürü 9 Kasım'da tutuklandı; tedbirin kaldırılmasından yedi hafta sonra banka da TMSF yönetimine geçti.

İki örnekte de hüküm yok. İzin talebi suçlama sayılmaz, Kavcıoğlu iddiaları reddediyor; Hayati Yazıcı hakkında açılmış bir adli işlem de bulunmuyor. Ama iktidar partisinin eski genel başkan yardımcısından Cumhurbaşkanı'nın atadığı kurum başkanına uzanan bir dosya, isme ve partiye bakılmadığının bugüne kadarki en somut göstergesi.

Soruşturma fon yöneticilerinde durmadı, onları denetlemesi gerekenlere uzandı. Gürlek bunu paylaşımında açıkça yazdı: denetim süreçlerine ilişkin iddialar ve kamu görevlilerinin sorumluluğu da dosyanın içinde. Bir ihtiyat kaydı da düştü: hiçbir iddia peşinen doğru sayılmayacak, hiçbir somut delil de görmezden gelinmeyecek.

Geriye kalan: 84 bin yatırımcı, 75 isim, 54 firari

İlerleme büyük, iş bitmiş değil. The Ledgers bundan sonra dört başlığı izleyecek.

Birincisi, ödemesi tamamlanmayan yatırımcılar. Yılmaz 14 Kasım'da sistemde 84 bin 737 kişinin kaldığını, bunların 10 bin 771'inin henüz hiç ödeme almadığını söylemişti. Son ara ödemenin bir iki hafta içinde yapılması planlanıyor; haksız kazanç elde ettiği değerlendirilenler, hukuki sorunu olanlar ve net yatırım tutarı sıfır olanlar ödeme alamayacak.

İkincisi, iade yapan 75 kişinin kimliği. Gürlek isimlerin TMSF'de bulunduğunu ve bilindiğini söylüyor, ama liste kamuoyuna açıklanmadı. Erdoğan'ın şeffaflık vurgusunun en somut karşılığı bu liste olur; soruşturmanın gizliliğine zarar vermeyecek ilk anda paylaşılmalı.

Üçüncüsü, firariler ve dışarıda kalan para. Hakkında yakalama kararı bulunan 54 kişi aranıyor. 9 Ekim'de açıklanan 187,65 milyar liralık kazançla kıyaslandığında yolun beşte biri alındı; kalan tutarın ne kadarının haksız kazanç sayılacağına yargı karar verecek.

Dördüncüsü, takvim. Basına yansıyan kulis bilgisine göre Erdoğan pazartesi günkü MYK toplantısında "Yılbaşına kadar bu süreci tamamlayalım" dedi. Söz resmen doğrulanmadı. Doğruysa tasfiye, ödeme ve yasa için konmuş bir hedef; iddianamenin takvimini savcılık, kararın takvimini mahkeme belirler.

Salı gününün bir başlığı ise bu bilançoya girmiyor. Sözcü TV ile sozcu.com.tr'nin bağlı olduğu şirkete TMSF kayyım atandı, dört kişi hakkında gözaltı kararı çıktı. Başsavcılık operasyonu, grubun sahibi Burak Akbay hakkındaki FETÖ üyeliği ve terörün finansmanı soruşturmasına dayandırdı.

Gazete ertesi gün "Fon kurbanı olduk" manşetiyle çıktı ve fon haberleri yüzünden hedef alındığını savundu. Gürlek çarşamba günü bu konudaki soruları yanıtlamadı. İki dosyanın birbirine karışmaması en çok fon soruşturmasının yararına; Sözcü dosyasındaki delillerin de aynı açıklıkla ortaya konması gerekir.

The Ledgers'ın ölçüsü değişmedi: paranın peşinden giden her adımı destekleriz, haberin peşinden giden her adıma itiraz ederiz.

Kalanı ne zaman gelecek?

İki ay önce bu dosyanın sorusu "para nerede" idi. Bugün soru değişti: kalanı ne zaman gelecek?

Erdoğan olanı organize bir kötülük olarak niteledi. Bunu yapanlardan, kendi sözleriyle, "işledikleri cürümlerin hesabı tek tek sorulmaktadır." Gürlek'in cevabı ise bilançonun kendisi.

40 milyar lira artık vaat değil, hesaba girmiş para. Gerisini de hesaba girdiği gün yazacağız.

Editörün notu

Bu yazı bir haber analizdir. Rakamlar ve alıntılar kaynaklarıyla verilmiştir; değerlendirmeler The Ledgers'a aittir.

Soruşturma sürüyor. Adı geçen herkes için masumiyet karinesi geçerlidir; tutuklama mahkûmiyet değildir, gönüllü iade de suç kabulü anlamına gelmez.

Şahap Kavcıoğlu hakkında soruşturma izni talep edilmiştir; izin verilmiş değildir. Hayati Yazıcı hakkında adli bir işlem, Mustafa Yazıcı hakkında gözaltı ya da tutuklama kararı bildirilmemiştir. Adil Katılım Bankası ve Adil Varlık Yönetim'in Mustafa Yazıcı'ya ait olduğu bilgisi basın haberlerine dayanıyor.

Erdoğan'ın sözleri, konuşmanın hemen ardından ajans ve gazetelerin aktardığı metinlerden alınmıştır; Cumhurbaşkanlığının resmî metni yayımlandığında karşılaştırılacaktır. 187,65 milyar lira, 9 Ekim'de açıklanan toplam kazançtır; tamamı yargı kararıyla haksız kazanç olarak tespit edilmiş değildir. Yılbaşı hedefi kulis bilgisidir.

Kaynaklar

Dosya güncellemeleri

  1. İlk yayın

    Dosya yayımlandı

Bu araştırmayı paylaş
WhatsAppXLinkedIn
THE LEDGERS / COMMUNITY

Okur yorumları

Doğrulanmış üyeler yorum yapabilir. Yorumlar editör onayından sonra yayımlanır. Belgeler üzerinden tartışın; kişisel bilgi paylaşmayın.

Henüz yayımlanmış yorum yok.

Giriş yap / Üye ol →
Abdulrahman El-Sayed’in, seriden bir kareye dayanan kırmızı ve siyah baskı portresiMichigan, ABD

The Ledgers Series

Yeni belgesel8 bölüm

Adı Abdulrahman

Bir hekimi Michigan’da siyasete götüren neydi?

Seriyi izle